LMA

Piętnaście milionów lat: weteranka archipelagu

Lanzarote · 2 min czytania

Piętnaście milionów lat: weteranka archipelagu

Lanzarote jest, obok Fuerteventury, najstarszą wyspą Wysp Kanaryjskich: wystaje z wody od jakichś piętnastu milionów lat. Narodziła się z dna oceanu tak, jak rodzą się wszystkie Kanary — erupcja po erupcji — a w rzeczywistości zaczynała jako dwie wyspy: masyw na południu (Los Ajaches) i drugi na północy (Famara), które późniejsze erupcje i rzeka piasku w końcu ze sobą zszyły. Jej wiek tłumaczy sylwetkę: miliony lat wiatru i fal wygładzały ją, aż została niska i elegancka. Ma też rodzinny sekret: gdy w epokach lodowcowych poziom morza opadł, Lanzarote i Fuerteventura były jedną wielką wyspą. Naukowcy nazywają ją Mahan.

Wszystkie Kanary to wulkany zrodzone z dna Atlantyku, ale nie wszystkie mają ten sam wiek. Archipelag budował się ze wschodu na zachód: wyspy wschodnie to weteranki, zachodnie — dopiero co przybyłe; El Hierro, najmłodsza, ledwie przekracza milion lat. Lanzarote wynurzyła się jakieś piętnaście milionów lat temu, co czyni z niej, razem z Fuerteventurą, dziekankę archipelagu. Dla porównania: kiedy ta wyspa już się opalała, naszym przodkom brakowało jeszcze ponad dziesięciu milionów lat do zejścia z drzew.

Jej biografia ma dwóch bohaterów. Najpierw wynurzył się gmach Los Ajaches, masyw południa, którego zaokrąglone szczyty wyglądają dziś znad plaż Papagayo: to najstarsze skały wyspy. Później, dalej na północ, urósł masyw Famary, wielki mur spoglądający dziś na La Graciosę. Przez długi czas były to dwie osobne wyspy; późniejsze erupcje stopniowo wypełniały lukę między nimi, a piaszczysty korytarz El Jable dokończył budowę mostu. Lanzarote to dosłownie dwie wyspy zaślubione przez wulkany.

Wiek tłumaczy jej wygląd. Młoda wyspa wulkaniczna jest wysoka i stroma — Teide przekracza 3700 metrów. Wyspa weteranka miała miliony lat wiatru, deszczu i falowania pracujących przeciwko niej: budowle się rozsypują, wąwozy się otwierają, klify cofają. Najwyższy punkt Lanzarote, Peñas del Chache, zatrzymuje się na 671 metrach. Ta niska postura będzie miała ogromne konsekwencje w innym rozdziale: to powód, dla którego pada tu tak mało.

A potem jest jeszcze rodzinny sekret. W epokach lodowcowych, gdy pół planety było zamarznięte, poziom morza opadł nawet o ponad sto metrów. Wąski kanał La Bocaina, który oddziela Lanzarote od Fuerteventury, wysechł: obie wyspy i ich wysepki utworzyły jedną wielką wyspę, którą naukowcy nazywają Mahan. Rośliny i zwierzęta przechodziły na piechotę — tyle wspólnego czasu tłumaczy, dlaczego obie siostry dzielą dziś tyle wyłącznych gatunków: jaszczurkę atlantycką, ryjówkę kanaryjską, hubarę.

Historia zresztą się nie skończyła. Erupcje z 1730 i 1824 roku dopisały najnowszy rozdział, a cały archipelag wciąż żyje — w 2021 roku na La Palmie narodził się nowy wulkan. Lanzarote jest weteranką, nie emerytką: piętnaście milionów lat i licznik bije dalej.

Odkryj Lanzarote z LMA

Więcej historii

Wyspa wyrzeźbiona przez naturęBiel, zieleń i wulkan: architektura LanzaroteCésar Manrique: artysta, który ukształtował wyspęOcean przygódŻycie pod falamiTysiąc lat opowieściSmak wulkanuPlaża na każdy nastrójWino wyrosłe w popieleWyspa, która wybrała powściągliwośćTam, gdzie sportowcy przyjeżdżają cierpiećLudzie, którzy stworzyli tę wyspęGóry OgniaŻeglarstwo: żeglowanie po morzu pasatówPuerto del Carmen: rybacka wioska, w której wszystko się zaczęło (i zakątek papug)Przetrwać bez deszczu: sztuczki roślin nadmorskichStworzenia z innego świata pod twoimi stopamiMalpaís, lajial, hornitos: naucz się czytać lawęTunel lawowy, który wchodzi do morza600 stopni pod twoimi butamiTam, gdzie astronauci uczą się stąpać po innych światachBiałe złoto: saliny, które wykarmiły pół flotyKoszenila: owad, który zabarwił pół Europy na czerwonoLa Graciosa: ósma wyspa, bez asfaltu i bez pośpiechuKto mieszka na wyspie (i kto ją odwiedza)?Kolarstwo: zimowa siłownia zawodowcówKalendarz wyspy: cały rok fiest i wydarzeńPływy: ocean oddycha dwa razy dziennieAloes: zielona apteka wyspyStrażnicy wyspy: projekty, które o nią dbająOpowieści o diable z TimanfayiNajwiększy rezerwat morski Europy jest tuż obokPoza turystyką: co wyspa eksportujeŚlepy krab: biały, maleńki i jedyny na świecieSławni goście: pałac podarowany między królami i dom, który Omar Sharif przegrał w karty2053 dni ognia: kronika erupcjiUprawiać bez deszczu: chłopska inżynieria, która zadziwia światWiszący ogród FamaryPół wulkanu, zielone jezioro i ryczące wybrzeżePorosty i tabaiby: tak wraca życie po wulkanieDiabeł z Timanfaya i Madonna, która zatrzymała lawęSławni synowie wyspy: fizyk od Einsteina, głos "El talismán" i fryzjer z HaríiWyspa, której piraci nie dawali spokojuWiatr, który tłumaczy (prawie) wszystkoSurfing: El Quemao, Famara i fala, którą szanują mistrzowie